nauka wymiany

Nauka wymiany jest bardzo przydatna w codziennym życiu z psem. Wspominałam o niej we wpisie o nauce zabawy w aportowanie, o zabawie szarpakiem oraz o tym jak zapobiegać bronieniu jedzenia przez psa. Jeżeli nie nauczymy psa, że oddawanie nam różnych przedmiotów, które trzyma w pysku jest fajne, to później możemy mieć problemy z nauką aportowania, oddawania zabawek czy różnych śmieci znalezionych podczas spaceru.

Zabawę w wymianę najlepiej rozpocząć ze szczeniakiem, który nie ma jeszcze wyrobionych złych nawyków. Ćwiczenie wymiany różnych rzeczy nie tylko nauczy szczeniaka oddawać przedmioty, ale pomoże też budować pozytywną relację opartą na zrozumieniu, zaufaniu i komunikacji. Zamiast generować niepotrzebny konflikt i wyciągać szczeniakowi różne rzeczy z pyszczka na siłę, maluch sam chętnie zacznie ci je oddawać. Praca nad wymianą z dorosłym psem też jest oczywiście możliwa. Trzeba się jednak nastawić na dłuższa naukę, która może obejmować również oduczanie psa niepożądanych zachowań takich jak łapanie przedmiotu do pyska, uciekanie z nim i zachęcanie nas do zabawy w berka.

Zabawa w wymianę zabawki

Naukę wymiany można rozpocząć od zabawy szarpakiem. Na początku powinniśmy przygotować sobie dwie identyczne zabawki. Jeżeli pies wyraźnie bardziej preferuje jedną zabawkę od drugiej, to nie będzie chciał rezygnować z lepszej zabawki na rzecz tej gorszej.

nauka wymiany

Etap 1 – puszczanie zabawki

Zabawę rozpoczynamy poleceniem „masz” i uciekaniem szarpakiem przed psem. Po chwili pozwalamy mu złapać zabawkę i chwilę energicznie się szarpiemy. Następnie dokładnie unieruchamiamy szarpak i wydajemy polecenie „puść”. W tym samym momencie pokazujemy psu drugą zabawkę, którą energicznie poruszamy i zachęcamy psa, by na nią przekierował swoja uwagę. Dla większości psów ruchomy, uciekający obiekt jest dużo bardziej atrakcyjny niż taki, który się nie porusza. Ostatecznie pies powinien przestać interesować się pierwszą zabawką i zacząć gonić i szarpać drugą. Taką wymianę można powtórzyć kilka razy w ciągu jednej zabawy z psem. Z czasem moment wahania będzie coraz krótszy i pies szybko będzie podejmował decyzję o pozostawieniu jednej zabawki na rzecz drugiej po poleceniu słownym „puść”.

nauka wymiany
Proszę Hakera, by puścił zabawkę, którą ma w pysku…

Podczas zabawy w puszczanie szarpaka bardzo ważne jest pochowanie wszelkich odstających elementów i uniemożliwienie psu dalszego samodzielnego szarpania zabawki. Gdy z szarpaka wystają jakiś frędzle lub inne elementy, pies sam może świetnie się bawić podgryzając je i próbując wyrwać nam zabawkę. W takiej sytuacji może nie być zainteresowany drugim szarpakiem i nie przekieruje na niego swojej uwagi. Trzeba też pamiętać, by nie pokazywać psu obu zabawek na raz. Pies może mieć problem z oceną, którą zabawką się bawicie i próbować łapać raz jedną raz drugą. Dlatego gdy bawicie się jednym szarpakiem, drugi schowajcie w kieszeni, saszetce lub za plecami tak, by wasz pies go nie widział.

nauka wymiany
… i wymieniam ją na drugą zabawkę.

Etap 2 – przynoszenie zabawki

Gdy wasz pies zrozumiał już o co chodzi z wymianą i puszczaniem zabawki na polecenie słowne „puść”, możecie rozpocząć nieco trudniejszą naukę przynoszenia zabawki do was i wymiany na drugą zabawkę. Ćwiczenie rozpoczynacie tak samo jak w poprzednim etapie poleceniem „masz” i uciekającym od psa szarpakiem. Po chwili energicznego szarpania wydajcie psu znane mu już polecenie „puść”. Gdy tylko wypuści zabawkę rzućcie ją na metr przed siebie. Uciekająca zabawka powinna obudzić instynkt łowiecki waszego psa i skłonić go do pogoni. Gdy psiak pobiegnie za szarpakiem i chwyci go w zęby, przywołajcie go do siebie i pokażcie, że macie drugi, identyczny szarpak. Powtórzcie taką wymianę kilka razy podczas zabawy z psem.

nauka wymiany

Pamiętajcie, że podczas tej zabawy nie uczymy psa aportowania, tylko pracujemy nad wymianą jednej zabawki na drugą. Jeżeli pies przyniesie wam wyrzucona zabawkę to super, ale jeżeli wypuści ją gdzieś po drodze, to nic złego się nie stało. Nie rzucajcie też psu zabawki zbyt daleko, bo może „upolować” sobie szarpak i nie być zainteresowany powrotem do was i dalszą zabawą. Pamiętajcie też, żeby nie iść w stronę psa, gdy biegnie po szarpak lub trzyma go w zębach. Takie zachowanie wiele psów odczyta jako zaproszenie do zabawy w berka. Złapią więc zabawkę w zęby i zaczną prze wami uciekać, a nie o taką zabawę nam w tym momencie chodzi. Lepiej więc zachęcić psa, by do nas wrócił kucając lub energicznie się cofając i cmokając jednocześnie na psa.

Etap 3 – generalizacja wymiany zabawki

Ostatnim etapem nauki powinna być generalizacja zdobytych przez psa umiejętności. Trzeba pamiętać, że z psiego punktu widzenia, wymiana zabawek w salonie, a oddanie skradzionego kapcia to są dwie zupełnie różne sprawy. Dlatego też, aby wymiana była przydatna w codziennym życiu z psem, trzeba ją zgeneralizować. Na początku można wprowadzać różne przedmioty do wymiany. Niech to nie będą tylko psie zabawki, ale też kapcie, rękawiczki czy inne przedmioty, które wasz pies lubi podkradać. Pamiętajcie też, by ćwiczyć z psem wymianę w różnych sytuacjach i kontekstach nie tylko w domu, ale też podczas spacerów.

Zabawa w wymianę jedzenia

Formą generalizacji zabawy w wymianę, może być też wprowadzenie do treningu wymiany jedzenia. Jest to bardzo przydatna umiejętność zwłaszcza, jeśli wasz pies lubi podkradać jedzenie lub zjada śmieci. Warto pamiętać, że emocje związane z jedzeniem u większości psów są zupełnie inne niż w przypadku pogoni za zabawką. Jeżeli wasz pies ma problem z obroną zasobów i staje się agresywny w obecności jedzenia, nie bawcie się z nim w ten sposób, tylko poszukajcie pomocy behawiorysty. Zabawa w wymianę jedzenia może być natomiast bardzo dobrym ćwiczeniem profilaktycznym, by agresja przy jedzeniu nigdy się u waszego psa nie pojawiła. Podczas tej zabawy chcemy pokazać psu, że oddając nam jedzenie w zasadzie nic nie traci, a może sporo zyskać.

Etap 1 – puszczanie jedzenia

Zabawę w wymianę jedzenia najlepiej rozpocząć z dwoma takimi samymi, dość długimi gryzakami. Jeżeli gryzaki będą zbyt krótkie, narażamy się na pogryzienie przez psa. Trzymając gryzak w dłoni dajemy psu podgryzać jego koniec. Po chwili wydajemy psu, znane mu wcześniej polecenie „puść” i od razu pokazujemy drugi, identyczny gryzak. Gdy pies przestanie gryźć pierwszy gryzak i przekieruje się na drugi, chwalimy go. Pierwszy gryzak oczywiście chowamy za plecami, do kieszeni lub saszetki tak, by nie rozpraszał psa. Po chwili możemy powtórzyć wymianę.

nauka wymiany
Proszę Hakera, żeby wypuścił gryzak, który ma w pysku…

Jeżeli na początku ćwiczenia wasz pies nie jest przekonany do tej zabawy, możecie dać mu najpierw mało atrakcyjny gryzak, a w nagrodę za wymianę zaproponować mu coś bardzo atrakcyjnego. W ten sposób pies przekona się, że nie chcecie odebrać mu jedzenia, a wymiana się opłaca. Z czasem pies zacznie bardziej wam ufać i chętniej będzie wymieniał się jedzeniem.

nauka wymiany
… i wymieniam na drugi gryzak.

Etap 2 – przynoszenie jedzenia

Gdy wasz pies chętnie wymienia się już jedzeniem, możecie zacząć uczyć go przynoszenia jedzenia do was. Jest to szczególnie ważna umiejętność zwłaszcza, gdy wasz pies lubi wyszukiwać śmieci podczas spacerów. Podobnie jak w ćwiczeniu z zabawką, pokażcie psu, że macie fajny gryzak i rzućcie go na metr przed siebie. Gdy tylko pies za nim pobiegnie i chwyci go w zęby, pokażcie mu, że macie lepsze jedzenie w dłoni. Przywołajcie psa do siebie, kucnijcie lub zacznijcie odbiegać od psa. W ten sposób zachęcicie go, by ruszył w waszym kierunku. Gdy tylko pies do was podejdzie, zaproponujcie mu wymianę gryzaka, który ma w pysku na bardziej atrakcyjną nagrodę od was.

nauka wymiany
Wektor dostaje super nagrodę za to, że przyniósł mi i oddał kawałek chleba.

Etap 3 – generalizacja wymiany jedzenia

Na końcu musimy oczywiście zgeneralizować psu zabawę w wymianę jedzenia. Ćwiczcie w różnych miejscach i na różnych rodzajach jedzenia. Pies musi się przekonać, że zawsze i wszędzie opłaca się oddawać wam jedzenie. Tylko w ten sposób nauczy się przynosić na przykład „upolowane” na spacerze śmieci. Trzeba pamiętać, że takie znaleziska są dla psa szczególnie cenne. Dlatego też nagroda za wymianę powinna być wyjątkowo wartościowa. Zgeneralizowanie psu wymiany jedzenia nie jest łatwe i może zająć trochę czasu. Warto jednak go poświęcić i systematycznie pracować z psem, by zapewnić mu większe bezpieczeństwo podczas spaceru, a sobie większy spokój.