Psie sporty – tropienie użytkowe


Tropienie użytkowe, znane też pod nazwą mantrailing, jest formą aktywności psa i człowieka, która polega na  podążaniu za zapachem danej osoby i zidentyfikowaniu jej na końcu śladu. Jest to najbardziej naturalna praca dla psa, ponieważ wymaga użycia narządu dzięki któremu pies zbiera całą masę informacji o świecie – psiego nosa. Węch jest najważniejszym zmysłem u psa. Jako pierwszy pojawia się u szczeniaka i jako ostatni zanika u starego psa. Dla porównania człowiek posiada 5-10 mln, a pies w zależności od rasy od 100 mln do 250 mln komórek węchowych.
Psie sporty - tropienie użytkowe
mantrail.at

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje tropienia:

  • sportowe wymaga od psa dokładności w podążaniu za zapachem. Niedozwolone jest odejście od ścieżki zapachowej. Wymaga się też, by nos tropiącego psa prawie nie odrywał się od ziemi. Pod uwagę brane jest tempo pracy i ogólne posłuszeństwo. Ta forma tropienia wybierana jest głównie przez przewodników, którzy pracują z psem pod kątem egzaminów PTT czy IPO.
  • użytkowe – nie jest tak rygorystyczne i przeznaczone jest dla osób, które unikają sztywnych i surowych reguł. Często różni się też sposób, w jaki układany jest ślad.
  • myśliwskie – pies tropi pozostawiony przez zwierzynę zapach. Jest to najbliższe naturalnym instynktom tropienie wykorzystywane głównie przez myśliwych.

W tym poście skupię się tylko na tropieniu użytkowym.

O co chodzi w tym sporcie?

W zasadzie ciężko tu mówić o sporcie, ponieważ w Polsce nie mamy żadnych zawodów z tropienia użytkowego. Od 2013 roku organizowane są SKOPy, czyli Sprawdziany Kompetencji Zespołów Tropienia Użytkowego, które mają
charakter weryfikacji umiejętności psa i jego przewodnika. SKOP przewiduje kilka klas w zależności od umiejętności psa. Są to klasa kadetów, tropicieli,
ekspertów tropienia lub mistrzów tropienia. Dla każdej klasy opracowano inne  wymagania co do długości śladu, czasu jego ułożenia, czasu
na odnalezienie pozoranta, liczby przedmiotów porzuconych przez
pozoranta na śladzie, oraz środowiska, w którym odbywa się tropienie. Zespoły tropiące uzyskują ocenę swojej pracy i
ewentualną promocję do kolejnej klasy, ale nie prowadzi się klasyfikacji zajętych
miejsc. Nie ma rywalizacji, więc ciężko mówić tu o sporcie.
Psie sporty - tropienie użytkowe
planethund.com
W innych krajach sport ten ma nieco bardziej formalną postać. Przy tropieniu według regulaminu francuskiego pies może pracować zarówno średnim
jak i górnym wiatrem. Regulamin ten składa się z dwóch prób. Pierwsza to praca na lince, gdzie pies musi znaleźć trzy przedmioty należące do pozoranta, oraz zidentyfikować go w grupie trzech osób. Druga to tzw. ślad wolny, gdzie pies pracuje sam bez przewodnika i musi zaaportować konkretny przedmiot. We Francji istnieje jeszcze inny sportowy regulamin tropienia użytkowego, w którym wszystko jest dozwolone i pies może tropić jak chce, byleby znalazł w przewidzianym czasie pozoranta. Jednym z bardziej kompletnych regulaminów topieniowych jest regulamin szwedzki. Na próbę składają się tu trzy dyscypliny: posłuszeństwo, wyszukiwanie przedmiotów w lesie i tropienie.
Psie sporty - tropienie użytkowe
podopieczni.blogspot.com
W Polsce istnieje wiele różnych szkoł i metod szkolenia psów tropiących. Generalnie celem psa jest podążanie za śladem pozostawionym przez pozoranta i ostatecznie znalezienie zagubionej osoby. Na początku ścieżki tropowej pies otrzymuje do nawąchania fragment ubrania, lub inny przedmiot, który posiada zapach pozoranta. Pies ma za zadanie podążać za tym indywidualnym zapachem po ścieżce tropowej utworzonej przez zgubione włosy, czy  martwe komórki naskórka. Inne zapachy znajdujące się na ścieżce tropowej nie powinny mieć wpływu na pracę psa. Styl pracy jest rzeczą wtórną i nie podlega ocenie. Po odnalezieniu pozoranta, pies jest oczywiście nagradzany.

Historia tropienia użytkowego

Tropienie użytkowe jest formą treningu zawodowych grup poszukiwawczo-ratowniczych. Maria Kuncewicz uprawiała ten sport przez wiele lat zagranicą i to ona sprowadziła go do Polski. Jak już pisałam wcześniej od 2013 roku Akademia Psa Pracującego organizuje SKOP, czyli Sprawdziany Kompetencji Zespołów Tropienia Użytkowego.

Dla kogo tropienie użytkowe?

Tropienie użytkowe to świetna aktywność dla wszystkich psów, również tych z problemami behawioralnymi. Pracując na śladzie pies męczy się nie tylko fizycznie, ale przede wszystkim intelektualnie, ponieważ do tropienia musi używać nosa i sporej części swojego mózgu. Dzięki współpracy na śladzie pies może się wyciszyć, wzmacnia się jego pewność siebie i poprawia więź z przewodnikiem. Pies uczy się też koncentrować na jednym zadaniu i ignorować inne bodźce znajdujące się w jego otoczeniu. Nie ma większych ograniczeń co do wieku, rasy, czy płci psa tropiącego użytkowo. Regulamin SKOPu określa, że pies powinien mieć powyżej 6 miesięcy, a wiek przewodnika nie ma znaczenia. Ta forma tropienia to doskonała aktywność dla właścicieli, którzy chcą obudzić w swoim psie pierwotne instynkty, traktując spędzanie czasu jako wspólną zabawę i możliwość zacieśnienia więzi.
Psie sporty - tropienie użytkowe
rettungshunde-bergstrasse.de

Linki

Akademia Psa Pracującego
Mantrailing.pl

 

Z cyklu “psie sporty” przeczytacie też o:

Psie sporty – Agility
Psie sporty – OBI 
Psie sporty – Rally-o
Psie sporty – IPO 
Psie sporty – Zaprzęgi  
Psie sporty – Skijoring

Psie sporty – Canicross 
Psie sporty – Bikejoring 
Psie sporty – Flyball
Psie sporty – Treibball

Psie sporty – Dogfrisbee
Psie sporty – Taniec z psem